اختلاف دستگاه وآواز

دستگاه مفصل ترازآوازاست.آوازها ازدستگاه مشتق شده اند،مانند:آوازهاي ابوعطا،دشتي افشاري وبيات ترك ازدستگاه شور وآوازبيات اصفهان ازدستگاه همايون.

گوشه هاي دستگاهها ازنغمه هاي بم شروع مي شوند وپس از اجراي درآمدها،به تدريج اوج مي گيرند وبه هنگام(اكتاو)مي رسند.درهنگام نيز گوشه هاي ديگر اجرا مي گردد،مانند:گوشه منصوري دردستگاه چهارگاه،گوشه عراق دردستگاه ماهور.

امّا نغمات گوشه ها درآوازها تقريباً ازنغمه هاي متوسّط آغاز مي شوند واغلب دريك اوج خاتمه مي يابند.

وسعت نغمات دستگاهها ازچهاردانگ (دانگ يعني تقسيم بندي هاي چهارنغمه اي)تاشش دانگ است،درصورتي كه نغمات آوازها ازسه دانگ بيشترنيست.

منبع : كتاب هفت دستگاه موسيقي ايران استاد مجيد كياني