نقش تزيين ها درموسيقي دستگاهي ايران

تزيين كوچكترين اجزاي جملات موسيقي است.تزيين ها درحكم ضمائم آوايي يا زيرنغمگي هاي نغمه اصلي به شمارمي روند.

تزيين ها،نقش بسيارمهمي دربافت وساخت وبيان هنرموسيقي اصيل ايراني دارند.واجراي آنها مهارتهاي عملي بخصوص مي خواهد.درموسيقي امروزي به علت رواج گروه هاي موسيقي ويا كنسرتهاي گروهي تزيين ها بخوبي شنيده نمي شوند وبراثرتحريف درصداي ساز يا آواز ازبين رفته وبه گوش نمي رسند.دربعضي ازاجراهاي تكنوازي دراين چند دهه (اززمان ورود ويولون به ايران)هم براثرافراط ودرست استفاده نكردن از آن به شكل مسمومي اجرامي شود.

تزيين ها برروي نغمه هاي گوشه ها چون رنگ ونقش كاشيكاري هاي زيباي اصفهان ،تبريز،كرمان ويزد متنوع وگونه به گونه است ،چونان خطوط انحناهاي گرم درنقاشي مينياتور،ظريف وشكننده است.وهمچون گلهاي قالي وگليم درتكراروقرينه.همانند دانه ها وخطوط هندسي ظريف خاتم كاري است.

نقش تزيينات دربافت نغمگي موسيقي رديف دستگاهي همانند نقش هماهنگي((Harmonieدربافت نغمگي موسيقي كلاسيك اروپا است.همانطوركه درموسيقي اروپايي،حذف صداهاي هماهنگ (هارموني)ازگروهنوشتِ ((Partiteurاثرموجب خواهد شد كه تنها نغمه اي يك خطّي ،ساده وبي جان ازموسيقي باقي بماند ،درموسيقي ايران نيز حذف اين صداها وتحريف آنها موجب يكنواختي وبي محتوايي نغمات موسيقي مي شود .اين تحريف ممكن است باتحريف درصداي سازانجام گيرد.

گرچه تزيين براي زيبايي موسيقي  يا بهترجلوه دادن آن است.وازلحاظ توسعه وتنوع دادن آنها سربه بي نهايت مي كشد. امّا گاهي تغيير دركوچكترين  جزئيات آن،حذف يا اضافه كردن يك اشاره ،محتوا واحساس گوشه را دگرگون مي سازد.وبه همين علت استادان موسيقي رديف تأكيد برحفظ وتكرارانگاره هاي رديف مي كنند تا باعث درك بيشترمحتواي موسيقي بشود.تادرهنگام تغييرات بداهه موسيقي محتواي دروني خودش را ازدست ندهد.

منبع استفاده شده :كتاب هفت دستگاه موسيقي ايران- استاد مجيد كياني